درس هایی برای زندگی

 

 

 

 و اگر عنايت نكنى، از باب ستم نيست.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانه‏اى است كه هفت خوشه رويانده، در هر خوشه صد دانه باشد و كيست كه به خداوند قرض الحسنه دهد تا خدا آن را چندين برابر سازد؟» و امثال و نظاير اين وعده‏ها كه در قرآن درباره چند برابر كردن كارهاى نيك فرو فرستاده‏اى.

و تويى آن خداوندى كه با گفتار از غيب خود و به سبب ترغيبت كه در برگيرنده سود ايشان است، آنان را به چيزى راهنمايى فرمودى كه اگر از آنان مى‏پوشاندى ديدگانشان درك نمى‏كرد، و گوش‌هاشان فرا نمى‏گرفت و فكرشان به آن نمى‏رسيد؛ چرا كه فرمودى: «مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم و مرا سپاس آوريد و كفران نورزيد»

و فرمودى: «هرآينه اگر شكر آريد، شما را افزونى دهم و اگر ناسپاسى كنيد، همانا عذاب من شديد است» و فرمودى: «مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم، آنان كه از عبادت من (دعا كردن) تكبّر ورزند، به زودى خوار و ذليل، وارد جهنم مى‏شوند.»

پس نيايش و دعا را عبادت و تركش را كبر و خودخواهى ناميدى و بر ترك دعا به دخول دوزخ با ذلت و خوارى تهديد فرمودى.

بدين سبب بندگان واقعى به نعمتت تو را ياد كردند و به بخششت شكر آوردند، و به فرمانت به دعا برخاستند و به خاطر گرفتن عطاى افزونت، صدقه دادند و تنها راه آزادى آنان از خشم تو و دستيابى به رضاى حضرتت در آن بود.

و اگر مخلوقى مخلوق ديگر را از سوى خود به مثل آن‌كه حضرت تو بندگانت را از سوى خود راهنمايى نمودى، هدايت مى‏كرد، موصوف به احسان و موصوف به امتنان و بخشش بود و به هر زبانى مورد ستايش قرار مى‏گرفت.

پس سپاس تو راست تا آن‌جا كه در سپاس تو راهى وجود داشته باشد و تا آن‌جا كه براى سپاس كلمه‏اى كه تو به آن ستوده شوى و معنايى كه به سپاس منصرف گردد، باقى باشد. اى كسى كه با احسان و فضلت بندگان را به سپاس فراخوانده‏اى و آنان را غرق عطا و بخشش خود نموده‏اى.

چه آشكار و پراكنده است نعمت تو در ما! و چه فراوان است عطايت برما! و چه مخصوص است نيكى تو به ما!

ما را به دين برگزيده‏ات راه نمودى، و به آيين پسنديده‏ات رهنمون شدى و سالك راهى فرمودى كه آن را هموار كردى و ما را به راه تقرب به پيشگاهت و وصول به كرامتت بينايى دادى.

خداوندا تو از خالص‏ترين آن وظايف و برگزيده‏ترين آن فرايض، ماه رمضان را قرار دادى كه آن را از ميان ساير ماه‌ها برگزيدى و از ميان همه زمان‌ها و عصرها اختيار كردى و بر تمام اوقات سال ترجيح دادى؛ زيرا در آن قرآن و نور نازل نمودى و ايمان را در اين ماه چند برابر ساختى و روزه گرفتن را در آن واجب فرمودى و به شب‌زنده‏دارى در آن ترغيب كردى و شب قدر را، كه از هزار شب با ارزش‏تر است، در آن بزرگ داشتى.

پس ما را محض اين ماه، بر ساير امم برترى دادى و در پرتو فضل آن، ما را از ميان همه ملت‌ها برگزيدى. پس به فرمانت روزش را روزه گرفتيم و در شبش به كمك تو به عبادت برخاستيم و به وسيله روزه و نمازش، طالب رحمتى كه براى ما مهيّا فرمودى شديم و آن را وسيله رسيدن به ثواب تو قرار داديم و تو بر آن‌چه بندگانت بدان رغبت دارند، قادرى، و آن‌چه را از احسانت خواسته شود، بخشنده‏اى و به آن كه جهت رسيدن به قرب تو بكوشد، نزديكى.

و همانا اين ماه در نزد ما ستوده زيست و با ما هم‌نشينى پسنديده بود و برترين منفعت جهانيان را براى ما به ارمغان آورد. پس به هنگام پايان گرفتن وقت و سر آمدن مدت و كامل شدن روزهايش، از ما جدا شد.

اينك

آن را وداع مى‏گوييم؛ وداع كسى كه هجرانش بر ما غم‏انگيز است و روى گرداندنش ما را به اندوه و وحشت دچار كرده و بر عهده ما پيمان ناگسستنى و حرمت در خور توجه، و حق لازم دارد. به اين دليل مى‏گوييم:

سلام بر تو اى بزرگ‏ترين ماه خدا
و اى عيد عاشقان حق

سلام بر تو اى كريم‏ترين هم‌نشين از ميان اوقات!
و اى بهترين ماه در روزها و ساعات.

سلام بر تو اى ماهى كه در طىّ تو برآورده شدن آمال نزديك گشته، و اعمال در آن پخش و فراوان است.

سلام بر تو اى هم‌نفسى كه قدر و منزلتت بزرگ و فقدانت بسيار دردناك است! و اى مايه اميدى كه دوري‌ات رنج‏آور است.

سلام بر تو اى هم‌دمى كه چون رو كنى، ما را مونس شادكننده‏اى و چون سپرى شوى، وحشت‏آور و دردناكى.

سلام بر تو اى هم‌سايه‏اى كه دل‌ها نزد تو نرم شد و گناهان در تو نقصان گرفت.

سلام بر تو اى ياورى كه ما را در مبارزه با شيطان يارى دادى و اى مصاحبى كه راه‌هاى احسان را هموار و آسان ساختى.

سلام بر تو كه چه بسيارند آزادشدگان حضرت حق در تو و چه سعادت‌مند است كسى كه حرمتت را به واسطه خودت رعايت نمود!

سلام بر تو كه چه بسيار گناهان را از پرونده ما زدودى و چه عيب‏ها كه بر ما پوشاندى! 

سلام بر تو كه زمانت بر گنه‌كاران چه طولانى بود و در دل مؤمنان چه هيبتى داشتى!
 
سلام بر تو اى ماهى كه هيچ زمانى با تو پهلو نزند!
سلام بر تو اى ماهى كه از هر نظر مايه سلامتى.
 سلام بر تو كه مصاحبتت ناپسند و معاشرتت نكوهيده نيست. 
سلام بر تو هم‌چنان كه با بركات بر ما وارد شدى و ناپاكى معاصى را از پرونده ما شستى.
سلام بر تو كه وداع با تو نه از باب خستگى و فراغت از روزه‏ات، نه به خاطر ملالت است.
سلام بر تو كه قبل از آمدنت، در آرزويت به سر مى‏برديم و پيش از رفتنت بر هجرانت محزونيم.
سلام بر تو كه چه بدى‏ها كه به سبب تو از جانب ما گشته و چه خوبي‌ها كه از بركت تو به سوى ما سرازير شده!
سلام بر تو و بر شب قدرى كه از هزار ماه بهتر است.
سلام بر تو كه ديروز چه سخت بر تو دل بسته بوديم و فردا چه بسيار شايق تو مى‏شويم!
سلام بر تو و بر فضيلت تو كه از آن محروم گشتيم و بر بركات گذشته‏ات كه از دست ما گرفته شد.

بارالها ما اهل اين ماهيم كه ما را به آن شرافت بخشيدى و توفيق ادراكش را به ما عنايت فرمودى آن‌گاه كه تيره‏بختان وقتش را نشناختند و از بخت بدشان از فضلش محروم شدند.

تويى سرپرست آن‌چه از معرفتش كه ما را بدان برترى دادى و آنچه از سنّتش كه ما را بدان رهنمون شدى و ما به توفيق تو به روزه و نماز آن برخاستيم؛ همراه با تقصير و در آن اندكى از بسيار را بجا آورديم.

خداوندا! پس تو را سپاس همراه با اقرار به بدي‌هامان و اعتراف به سهل‏انگاريمان، در حالى كه در قلوبمان ندامت قطعى و بر زبانمان عذر صادقانه داريم. پس ما را با توجه به اعتراف به تقصيرى كه در اين ماه داشتيم، مزدى عنايت كن كه تدارك‌كننده فضيلت‏هاى دل‌خواهمان و جايگزين ذخيره‏هايى كه مورد علاقه ماست، باشد و عذر ما را در كوتاهى از اداى حقّت قبول كن و آينده عمرمان را به ماه رمضان آينده كه در پيش داريم، برسان و چون ما را به آن رساندى، ما را بر انجام عبادتى كه سزاوار توست، يارى ده و به انجام طاعتى كه شايسته آن ماه است،

موفق دار و عمل صالحى را كه
موجب تدارك حق تو در آن دو ماه از ماه‏هاى زمان خواهد بود به دست ما جارى فرما. 

خداوندا هر گناه كوچك يا بزرگى كه در اين ماه به آن دست زديم، يا معصيتى كه به آن آلوده گشتيم يا خطايى كه مرتكب شديم، از روى عمد يا فراموشى، كه در آن به خود ظلم كرده يا حرمت ديگرى را بدان دريده باشيم، پس بر محمد و آلش درود فرست، و ما را از همه آن‌ها در پرده ستّارى حضرتت بپوشان و به عفوت از ما بگذر و ما را در آن ماه شهره به پيش ديده شماتت‌كنندگان قرار مده و زبان طعنه‏زنندگان را بر ما باز مكن و ما را به كارى بدار كه سبب فرونهادن گناهان و پوشاندن آن چيزى شود كه در آن ماه بر ما نمى‏پسندى.

به مهرباني‌ات كه پايان ندارد و احسانت كه كاستى نمى‏پذيرد، خداوندا بر محمد و آلش درود فرست و درد از دست رفتن رمضانمان را جبران كن و روز عيدمان و فطرمان را بر ما مبارك گردان و آن را از بهترين روزهايى قرار ده كه بر ما گذشته، كه بيشترين عفو را موجب و بيشترين معاصى را محوكننده باشد و گناهان پنهان و آشكار ما را مورد مغفرت قرار ده.

بارالها! پايان يافتن اين ماه را پايان يافتن خطاهايمان قرار ده و به دنبال خارج شدنش، ما را از بدي‌هامان خارج كن و ما را از سعادت‌مندترين اهل اين ماه به آن و پرنصيب‏ترين آنان در آن و بهره‏مندترين ايشان از خودت قرار ده.

بار الها! هر كس كه اين ماه را آن طور كه بايسته است، رعايت كرده و احترامش را آن‌چنان كه بايد حفظ نموده و حدودش را به بهترين صورت بپاداشته و از گناهانش
به نحو صحيح پرهيز كرده يا به وسيله كار خير به تو تقرب جسته كه موجب خشنوديت از وى گشته و رحمتت را متوجه او نموده، پس مانند آن‌چه به او بخشيدى از توان‌گرى خود به ما ببخش و چندين برابر آن را از فضل خود به ما عطا فرما؛ زيرا فضلت كاستى نگيرد و خزائنت نقصان نپذيرد؛ بلكه افزون مى‏شود و معادن احسانت از بين نمى‏رود و همانا عطاى تو گوارا عطايى است.

بارالها! بر محمد و آلش درود فرست و همانند پاداش آنان ‏كه تا روز رستاخيز، اين ماه را روزه گرفته‏اند يا به بندگى تو در آن اقدام كرده‏اند، براى ما ثبت كن.

بارالها! در اين روز فطر كه آن را براى اهل ايمان عيد و شادى و براى اهل آيين خود روز اجتماع و گردهمايى قراردادى، به درگاهت توبه مى‏كنيم، از هر معصيتى كه دچارش شديم يا هر كار بدى كه به آن دست زديم يا انديشه سوئى كه در دل داشتيم؛ مانند توبه كسى كه خيال بازگشت به گناه را ندارد و پس از توبه به جانب هيچ خطايى برنمى‏گردد؛ توبه پاك و خالصى كه از شك و ترديد پيراسته باشد. پس آن را از ما بپذير و از ما راضى شو و ما را بر آن استوار بدار.

بارالها! ترس از عذاب وعده داده شده و رغبت به ثواب موعود را روزى ما كن، تا لذّت آن‌چه را از تو مى‏خواهيم، بيابيم و غصه آن‌چه را از آن به تو پناه مى‏بريم، دريابيم و ما را در پيشگاهت از توبه‌كنندگانى قرار ده كه محبتت را بر ايشان حتم ساخته‏اى و بازگشتشان را به طاعت خود قبول نموده‏اى، اى عادل‏ترين عادل‏ها!

بارالها! از پدران و مادران و اهل دين ما همگى، چه آن كه از ايشان از دنيا رفته و چه آن كه تا قيامت به آنان خواهد پيوست، درگذر!

بارالها! بر محمد پيامبر ما و بر آلش درود فرست، هم‌چنان كه بر فرشتگان مقرّبت درود
فرستادى و بر او و بر آلش درود فرست، آن طور كه بر پيامبران مرسلت درود فرستادى و بر او و بر آلش درود فرست، آن طور كه بر بندگان شايسته‏ات درود نثار كردى و
بهتر از آن اى خداى عالميان، چنان درودى كه بركتش به ما برسد و سودش نصيب ما گردد و به‏خاطر آن دعاهايمان مستجاب شود؛ زيرا تو بزرگوارترين كسى هستى كه به او توجه شده و بى‏نياز كننده‏ترين كسى هستى كه بر او اعتماد شده و بخشنده‏ترين كسى هستى كه از احسانش درخواست شده و تو بر هر چيز توانايى.

ترجمه: حسين انصاريان (با اندكي تصرف)